چگونه موضوع پژوهش و پایان نامه انتخاب کنیم؟ ۵ موضوع برای پژوهش در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا نرم افزار، هوش مصنوعی و امنیت

0 150
۵/۵ - (۶ امتیاز)

فهرست

دانشجویان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا باید موضوعی برای پژوهش جهت ارائه پایان نامه در ارشد و رساله در دکترا انتخاب کنند. انتخاب موضوع مخصوصا برای دانشجویان کارشناسی ارشدی که قبلا سابقه پژوهشی زیادی نداشته اند کار ساده ای نیست و این موضوع باعث می شود دانشجویان دچار استرس شوند. در این مقاله به پیشنهاد ۵ موضوع برای پژوهش در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا برای دانشجویان علوم کامپیوتر، مهندسی کامپیوتر گرایش نرم افزار و هوش مصنوعی و امنیت اطلاعات (رایانش امن) می پردازیم.

چگونه موضوع پژوهش انتخاب کنیم؟

این سوال شاید سوال بسیاری از دانشجویان، مخصوصا دانشجویان کارشناسی ارشد باشد. اساسا انتخاب موضوع به عوامل متعددی وابسته است که در این بخش چندتا از مهم ترین آن ها را معرفی می کنیم.

سابقه پژوهشی و پشتکار دانشجو

برای انتخاب یک موضوع برای پایان نامه بهتر است دانشجو سابقه پژوهشی و آشنایی خود با موضوع را اندازه بگیرد. کارشناسی ارشد محدود به ۲ یا نهایتا ۳ سال در قالب ۴ یا ۶ ترم می باشد و بنابراین انتخاب یک موضوع سنگین بدون داشتن پیشینه تلاشی مضاعف طلب می کند. اگر نمی توانید برای موضوعی که در آن هیچ دانشی ندارید و صرفا احساس می کنید به آن علاقمندید وقت زیادی بگذارید سعی کنید فعلا موضوع دیگری انتخاب کنید که یا ساده تر باشد یا سابقه پژوهشی یا کاری در آن داشته باشید. برای مثال ممکن است شما به مبحث سیستم های تشخیص نفوذ یا سیستم های پیشگیری از نفوذ علاقه زیادی داشته باشید اما دانش و ایده ای نسبت به کارکرد آن ها نداشته باشید (یا حتی تابحال با یکی از آن ها کار هم نکرده باشید). وقتی وارد موضوع می شوید ممکن است مدتی وقت بگذارید و به این موضوع پی ببرید که برای طراحی یک سیستم تشخیص یا پیشگیری نفوذ مطالب دیگری همچون شبکه، سیستم عامل و حتی هوش مصنوعی و کلان داده را لازم دارید. اگر وقت مناسبی برای پیشروی در این کار در نظر نگیرید حتما ناکام خواهید ماند پس به سابقه پژوهشی و البته میزان پشتکار خود توجه داشته باشید. لازم به ذکر است شما می توانید در مورد یک موضوع هیچ ایده ای نداشته باشید اما یک پایان نامه جذاب و حرفه ای ارائه دهید که این دقیقا وابسته به پشتکار شماست.

زمینه پژوهشی استاد راهنما یا سوپروایزر

اگر نمی توانید به تنهایی یک موضوع را پیش ببرید و دائما نیاز به جلسه با استاد راهنما برای پیشبرد کار خود دارید حتما در هنگام انتخاب سعی کنید موضوعی انتخاب کنید که استاد راهنمای شما در آن موضوع سابقه پژوهشی داشته باشد. بسیار دیده می شود که دانشجویان مخصوصا در مقطع کارشناسی ارشد طبق پیشنهاد دوستان و اساتید دیگر موضوعی انتخاب می کنند که استاد راهنمای ایشان هیچ دانش و سابقه پژوهشی در آن موضوع ندارد. دانشجو به موافقت استاد راهنما اصرار می ورزد و در نهایت (اگر نتواند به تنهایی کار را پیش ببرد) دچار چالش می شود به طوری که در بسیاری از موارد دانشجو یک پایان نامه ضعیف ارائه می دهد یا مقطع خود را به آموزش محور تغییر می دهد. پس اگر برای پیشبرد کار خود نیاز به ارتباط عمیق با استاد راهنما دارید حتما زمینه پژوهشی و سابقه پژوهشی استاد راهنما را بررسی کنید.

بررسی پژوهش های قبلی در موضوع

طبیعی است که یکی از بخش های مهم پژوهش، مطالعه مقالات سایر پژوهش گران در موضوع است. شما می توانید چند موضوع انتخاب کرده و در هر موضوع یک مقاله پایه، یک مقاله Survey و یک مقاله مربوط به پژوهش های اخیر و معتبر انتخاب کنید. برای مثال اگر به ۳ موضوع علاقه دارید می توانید برای انتخاب بین آن ها نهایتا ۱۲ تا ۱۵ مقاله مطالعه کنید. دقت کنید که مقالاتی که مطالعه می کنید باید مقالات معتبری باشند. یک معیار برای معتبر بودن یک مقاله نویسندگان آن مقاله است. برای مثال در زمینه امنیت اطلاعات و رمزنگاری بعید است مقاله ای از پروفسور واترز، ادی شامیر یا مارتین هلمن پیدا کنید که معتبر نباشد. یک معیار دیگر ژورنال یا کنفرانسی است که مقاله را چاپ کرده است. در این مورد باید به فاکتور تاثیر یا Impact Factor ژورنال توجه کنید. تعداد و کیفیت ارجاعات به مقاله نیز می تواند معیار دیگری برای انتخاب یک مقاله خوب باشد.
به طور کلی سعی کنید موضوعی انتخاب کنید که در زمانی که درگیر انتخاب موضوع هستید پژوهش در مورد آن متوقف نشده باشد و با سرعت خوبی ادامه داشته باشد. موضوعی که در سال نهایتا ۱ الی ۵ مقاله در مورد آن منتشر می شود احتمالا موضوع به روزی نیست و ممکن است شما را دچار مشکل کند.

پیشنهاد موضوع برای پایان نامه یا رساله

در این بخش ۱۰ مورد از موضوعات مربوط به مهندسی کامپیوتر، گرایش نرم افزار، هوش مصنوعی و رایانش امن را معرفی می کنیم. توجه داشته باشید که این موضوعات همگی در راستای امنیت هستند.

سیستم های تشخیص نفوذ

پژوهش در طراحی سیستم های تشخیص نفوذ دارای عقبه طولانی می باشد. پژوهشگران در پژوهش های خود در زمینه سیستم های تشخیص نفوذ سعی می کنند چالش هایی که این سیستم ها با آن ها مواجه هستند را حل کنند یا سطح تاثیر این چالش ها را کاهش دهند. از چالش های سیستم های تشخیص نفوذ می توان به میزان زیاد هشدار مثبت کاذب یا False Positive، نرخ تشخیص حمله، سربار حافظه ای سیستم، سربار پردازنده سیستم، توانایی در تشخیص بلادرنگ، توانایی در تشخیص حملات جدید و ناشناخته، سرعت تشخیص و… اشاره کرد.
دسته جدیدی از سیستم های تشخیص نفوذ، سیستم های تشخیص تهدید پیشرفته پایدار (تهدید مانای پایدار) یا Advanced Persistent Threat (APT) هستند. این سیستم ها چالش های گسترده ای از جمله توانایی تشخیص حملات آهسته و طولانی مدت، حملات روز صفر یا Zero Day و مدت زمان تشخیص هستند. پژوهش در این زمینه یکی از جذاب ترین پژوهش ها در امنیت سایبری می باشد.
عموما در طراحی سیستم های تشخیص نفوذ از هوش مصنوعی استفاده می شود و بنابراین می تواند موضوعی برای دانشجویان گرایش هوش مصنوعی نیز باشد.

تهدیدات علیه اینترنت اشیا یا IoT

گسترش اینترنت اشیا یا IoT باعث گسترش شدید در سطح حمله سازمان ها و هرجایی که از آن ها استفاده می کنند شده است. اگر قبلا سطح حمله به شبکه سازمان و مولفه های موجود در سازمان محدود میشد، حالا شبکه اینترنت اشیا نیز اضافه شده و این سطح حمله شدیدا افزایش یافته است. از طرف دیگر مولفه های موجود در اینترنت اشیا (مثل سنسورها)، مولفه های ضعیفی به لحاظ حافظه و قدرت پردازشی هستند و بنابراین نمی توان روی آن ها سیستم های تشخیص نفوذ و آنتی ویروس و… پیاده کرد. ارائه پروتکل ها و راهکارهای بهینه و سبکی جهت بهبود امنیت اینترنت اشیا و جلوگیری از حملات رایج علیه آن مثل حمله Sybil می تواند یک موضوع جذاب باشد.

امنیت ابری (Cloud Security) و برون سپاری (Outsourcing)

همانطور که می دانیم به دلیل صرفه اقتصادی و نگهداری، سازمان ها در بسیاری از مواقع ترجیح می دهند از سرویس های ابری استفاده کنند. چالشی که مطرح می شود این است که نمی توان به کارگزاران ابری اعتماد کامل داشت. برای مثال ممکن است یک بیمارستان داده های بیماران خود را روی ابر نگهداری کند و کارگزار ابری بر اثر کنجکاوی یا بدخواهی یا حتی حمله به سرورها کلیه اطلاعات به سرقت بروند. این موضوع مالکان داده های حساس را نسبت به استفاده از سرویس های ابری مردد می کند.
ارائه راهکاری برای بهبود امنیت اطلاعات در ابر یکی از جذاب ترین و به روز ترین موضوعات برای پژوهش است. عموما در این پژوهش ها از رمزنگاری استفاده می شود که دانشجو باید آمادگی درک و کار با مفاهیم عموما سنگین ریاضی و جبری را داشته باشد.

امنیت اطلاعات و رمزنگاری

امنیت اطلاعات و رمزنگاری زمینه ای هست که همیشه باز به به روز خواهد ماند چرا که نمی توان راهکار کاملی برای حل کردن تمامی چالش های امنیت اطلاعات ارائه داد. پژوهشگران همواره سعی در بهبود سیستم های رمزنگاری به منظور ارتقا امنیت سیستم و همچنین عملی کردن آن ها داشته اند. همچنین طراحی سیستم های رمزنگاری و پروتکل هایی که بتواند چالش هایی همچون تبادل کلید و نیازهای جدید در امنیت اطلاعات مثل دسترسی به داده با استفاده از شناسه یا خصیصه مثل سیستم های رمزنگاری خصیصه مبنا یا Attribute Based موضوع های بسیار به روز و جذابی هستند.
موضوع دیگری که در این دسته مطرح می شود این است که بسیاری از سیستم های رمزنگاری علی رغم جذاب بودن، در عمل قابل استفاده نیستند. ارائه روش بهبودی یا طراحی سیستمی که خواص مورد نظر را داشته باشد و بتوان آن را به صورت کارا در عمل استفاده کرد نیز موضوع دیگری است که پژوهش در آن بسیار ارزشمند است.

زنجیره بلوکی یا بلاکچین

زنجیره بلوکی یا بلاکچین (Blockchain) زمینه ای است که اخیرا بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع یکی از موضوعات اصطلاحا مد یا Trend می باشد که می توان به جرات گفت در هر سال هزاران پژوهش حول آن انجام می شود. پژوهش هایی که در این بخش قرار می گیرند از بررسی و بهبود پروتکل ها و سیستم های رمزنگاری تا استفاده از زنجیره بلوکی در دیگر موضوعات همچون IoT را شمال می شوند.
چیزی که در پژوهش روی زنجیره بلوکی اهمیت دارد علاقه دانشجو به سیستم های توزیع شده و ساختار داده ها می باشد.

سخن پایانی

در این مقاله پیشنهاداتی در مورد چگونگی انتخاب موضوع پژوهش برای پایان نامه (تز) کارشناسی ارشد یا رساله دکترا در رشته مهندسی کامپیوتر گرایش های نرم افزار، هوش مصنوعی و امنیت ارائه کردیم. بررسی کردیم که انتخاب موضوع به چه عواملی می تواند بستگی داشته باشد و چند مورد از به روزترین موضوعات را نیز پیشنهاد دادیم. این مقاله را سعی می کنیم به صورت افزایشی به روز و کامل کنیم.

درباره ما

ترجنس | thregence.ir
آکادمی ترجنس | edu.thregence.ir
دوره‌های آکادمی ترجنس | courses.thregence.ir
اینستاگرام | instagram.com/thregence
تلگرام | t.me/thregence
یوتوب | https://bit.ly/30mGowo
آپارات | aparat.com/thregence

ارسال یک پاسخ